वॉरियर शिवाजी (प्रतापगड किल्ला)

Updated: Apr 7

छत्रपती शिवाजी महाराज

प्रौढ प्रताप पुरंदर" "महापराक्रमी रणधुरंदर" "क्षत्रिय कुलावतंस्" "सिंहासनाधीश्वर" "महाराजाधिराज" "महाराज" "श्रीमंत" "श्री" "श्री" "श्री" "छत्रपती" "शिवाजी" "महाराज" की जय "

प्रतापगढ किल्ला 

स्थान: -

प्रतापगड किल्ला पोलादपूरपासून १५   किलोमीटर (9 .3 मैल) आणि महाबळेश्वरच्या पश्चिमेस २३  किलोमीटर (१४  मैल) वर आहे.

परिसरातील एक लोकप्रिय हिल स्टेशन.

हा किल्ला समुद्रसपाटीपासून 1,080 मीटर (3,540 फूट) उंच आहे.


प्रतापगड किल्ला दोन भागात विभागलेला आहे. यातील एकाला अप्पर फोर्ट म्हणतात तर दुसर्‍याला लोअर फोर्ट म्हणतात. वरचा किल्ला टेकडीच्या शिखरावर बांधला गेला होता आणि जवळजवळ 180 मीटर लांबीचा असून त्यात बर्‍याच कायम इमारती आहेत.

किल्ल्याच्या उत्तर-पश्चिम भागाकडे स्थित आहे, भगवान महादेवाचे मंदिर आहे, जे 250 मीटर उंचीवर खडकांनी वेढलेले आहे. दुसरीकडे, किल्ल्याच्या नैऋत्येकडील खालचा किल्ला उंच बुरुज व बुरुज पासून ढाललेला आहे, ज्याची उंची १०-१२ मीटर उंच आहे.

१६६१  मध्ये शिवाजी महाराजांना तुळजापूर येथील भवानी देवीच्या देवळात जाता आले नाही. या किल्ल्यावर देवीचे मंदिर बांधण्याचे त्याने ठरविले. खालच्या किल्ल्याच्या पूर्वेकडील बाजूला हे मंदिर आहे. हे मंदिर दगडाने बनलेले आहे आणि यात देवीची काळी दगडाची मूर्ती आहे.


शिवाजी महाराज आणि अफझल खान कथा

पुणे आज मराठा साम्राज्याचे संस्थापक शिवाजी महाराज यांची जयंती संपूर्ण भारतभर साजरी केली जात आहे. या दिवशी शिवाजी महाराजांचा जन्म पुण्याजवळील जुन्नरच्या शिवनेरी किल्ल्यावर 1630 मध्ये झाला. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मध्ये पश्चिम भारतात मराठा साम्राज्याचा पाया घातला. त्याचे स्वप्न होते की देशाला परदेशी सैन्यापासून मुक्त केले जावे आणि संपूर्ण भारतभरात स्वतंत्र मराठा राज्य स्थापन करावे. या प्रयत्नात त्याने अनेक वेळा मोगलांशी युद्ध केले. त्याच्या आयुष्यात, मोगल सम्राट आदिल शाहचा प्रमुख अफझल खान यांच्याशी लढा सर्वात जास्त चर्चेत आला आहे.

अफझल खान कोण होता ?

अफजल खान हा विजापूरच्या आदिल शाही कारकिर्दीचा सर्वश्रेष्ठ योद्धा होता जो सर्व प्रकारच्या युक्तींचा अवलंब करण्यास पारंगत होता. विजापूर आणि मराठ्यांमधील युद्धात आदिल शहाच्या आईने अफझलखानाला मराठ्यांना पकडण्यासाठी पाठवले. युद्धापूर्वी अफझलखानाला शिवाजी महाराजांचा छळ करून ठार करावयाचा होता. अफजलखानाने शिवाजी महाराजांना प्रतापगडजवळ भेटायला निरोप पाठविला. शिवाजींनी खानचा हा संदेश स्वीकारला आणि दोघांच्या भेटीचे ठिकाण ठरले.


वाघाच्या नखेपासून बनवलेल्या शस्त्राने पोट तयार केले गेले होते।शिवाजी महाराज आणि अफजल खान प्रतापगड जवळील शामियान येथे भेटले. अफजलखानाने शिवाजी महाराजांना मिठी मारताच त्यांनी हातात एक चाकू शिवाजीच्या पाठीवर ठेवण्याचा प्रयत्न केला. शिवाजीने दक्षता घेतली आणि अफगान खानच्या पोटात बाघखान (वाघाच्या नखांनी बनविलेले शस्त्र) फाडले. ते पाहून अफजलखानाच्या वकिलांनी शिवाजी महाराजांवर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला आणि याचा फायदा घेत अफझलखान शामियानातून पळून जाण्यात यशस्वी झाला. शिवाजी महाराजांना माहित होते की खान हा फसवणारा आहे, म्हणून त्यांनी आधीच हातात वाघखान घातला होता.




आपण आज ही प्रतापगडाच्या पायथ्याशी अफजल खान याची समाधी पाहु शकता आणि 



देवी भवानी मंदिर: हे मंदिर मूळतः शिवाजी महाराजांनी बनवले होते आणि त्यांनी मंदिरात भवानी देवीची सुंदर मूर्ती स्थापित केली होती. हंबीरावांनाही मंदिरात मोहितेची तलवार दिसू शकते.



गडावर शिवाजी महाराजांचे स्मारक बनविण्यात आले आहे.





9 views